تبلیغات
عاشورای حسینی

عاشورای حسینی
كل یوم عاشورا كل عرض عاشورا

عزت اجتماعی در کلام امام حسین(علیه‎السلام)

محرم

در اندیشه دینی انسان نمی‏تواند نسبت به جامعه و تحولات آن بی‏تفاوت باشد؛ زیرا این تحولات گذشته از تأثیر آن در زندگی اجتماعی انسان به طور غیرمستقیم در زندگی فردی انسان هم تأثیر می‏گذارد. بر این اساس عزت اجتماعی مسلمانان سبب عزت فردی آنان نیز می‏گردد، همان طور كه ذلت اجتماعی آنان به ذلت فردی ایشان می‏انجامد. زندگی اجتماعی انسان از محیط خانواده آغاز می‏شود و تا سطح بین‏المللی قابل گسترش می‏باشد.

 

الف- صداقت

روابط انسان با دیگران چه گفتاری و چه رفتاری می‏تواند صادقانه یا غیرصادقانه باشد، ولی یك زندگی اجتماعی در صورتی سالم خواهد بود كه روابط افراد آن بر اساس صداقت استوار باشد. دروغگویی گذشته از گناه بودن و تأثیر منفی كه در روحیات و زندگی دنیوی و اخروی شخص دروغگو دارد، زندگی اجتماعی دیگران را نیز تحت تأثیر قرار می‏دهد و منافع جامعه و افراد را تهدید كرده، امنیت اجتماعی را به خطر می‏اندازد. امام حسین(علیه‏السلام) در گفتاری صداقت را عزت می‏داند و می‏فرماید: «الصدق عزّ والكذب عجز»(1)؛ صداقت عزت است و دروغگویی ناتوانی و شكست.

 

ب- اصلاح اجتماعی

اصلاح انحرافات اجتماعی موجب عزت اجتماعی می‏گردد و باید مورد توجه همه باشد، زیرا سلامت هر جامعه‏ای همانند یك موجود زنده از سوی اموری مورد تهدید قرار گیرد و اگر این پدیده‏ها اصلاح نشوند رفته‏رفته فساد طوری دامنگیر جامعه می‏شود كه اصلاح كردن آن جز با یك انقلاب همگانی امكان‏پذیر نیست. در عصر امام حسین(علیه‏السلام) فساد سیاسی به حدی رسیده بود كه با اقدام فردی قابل اصلاح نبود و به یك حركت و قیام عمومی نیازمند بود، چنان كه امام هدف از قیام خود را چنین بیان می‏كند:

«انّما خرجت لطلب الاصلاح فی امّة جدّی و شیعة ابی علی بن ابی‏طالب»(2)؛ تنها برای تقاضای اصلاح در بین امت جدم و شیعیان پدرم علی بن ابی طالب(علیه‏السلام) قیام كرده‏ام.

در اندیشه دینی انسان نمی‏تواند نسبت به جامعه و تحولات آن بی‏تفاوت باشد؛ زیرا این تحولات گذشته از تأثیر آن در زندگی اجتماعی انسان به طور غیرمستقیم در زندگی فردی انسان هم تأثیر می‏گذارد.

ج- رفع نیاز نیازمندان

یكی از شاخصه‏های عزت در نگاه امام حسین(علیه‏السلام) این است كه امكانات جامعه در اختیار همه باشد. امام حسین(علیه‏السلام) در خطبه‏ای كه به خطبه امر به معروف و نهی از منكر شهرت یافته و مخاطب آن حضرت در آن خطبه بیشتر شخصیت‎های اجتماعی و دانشمندان می‏باشند حضرت آنان را مورد سرزنش قرار داده است، در بخشی از آن خطبه می‏فرماید:

«نابینایان، ناشنوایان و از كار افتادگان در همه شهرها بدون سرپرست شده‏اند، كسی به آنان رحم نمی‏كند و مورد توجه قرار نمی‏دهد و شما نیز به اندازه‏ای كه مسئولیت دارید عمل نمی‏كنید و از آنان كه كاری می‏كنند نیز حمایت نمی‏كنید و با سازش كردن با ستمگران و مسامحه امنیت خود را تأمین كرده‏اید، در حالی كه همه اینها وظایفی است كه خداوند به آنها دستور داده كه به صورت فردی و جمعی به آن عمل كنید و شما از آن غافلید.»(3)

 

نوحه، محرم، رقیه

د- نظارت همگانی

هر كاری برای به ثمر رسیدن نیازمند به نظارت می‏باشد؛ چه از درون و چه از بیرون. در جامعه به دلیل گستردگی و پراكندگی نمی‏توان به نظارت از درون اكتفا كرد؛ زیرا عده‏ای نمی‏خواهند به حق خود قانع باشند و به قوانین تن دهند؛ از این رو نظارت از بیرون بایسته است. همچنین با توجه به دو نكته‏ای كه گفته شد نمی‏توان این نظارت را وظیفه عده‏ای خاص دانست، بلكه باید همگانی باشد و این نظارت همگانی همان «امر به معروف و نهی از منكر» می‏باشد كه در اسلام به آن دستور داده شده است. امام حسین علیه‏السلام نیز یكی از شاخص‎های عزت اجتماعی را اجرای امر به معروف و نهی از منكر می‏داند. به این كلام توجه كنید:

«خداوند امر به معروف و نهی از منكر را به عنوان یك واجب آغاز كرد؛ زیرا می‏دانست كه اگر امر به معروف و نهی از منكر در جامعه صورت پذیرد و نهادینه شود، همه واجبات اجتماعی اعم از دستورات آسان و دشوار نهادینه می‏شود؛ زیرا امر به معروف و نهی از منكر، تبلیغ و دعوت به اسلام، بازگرداندن حقوق پایمال شده، مبارزه با ستمگران، تقسیم امكانات عمومی و دولتی، گرفتن مالیات‎ها از صاحبان آن و مصرف كردن در موارد آن را شامل می‏شود.»(4)

 

ه- اجرای حدود

همچنین اگر در جامعه‏ای حدود الهی اجرا نگردد یا كیفر تنها درباره ضعیفان اجرا شود و قدرتمندان به شیوه‏های مختلف برای خود مصونیت ایجاد كنند، در این صورت اعتماد مردم به دستگاه قضایی و اجرایی سلب شده همه تلاش می‏كنند با وابستگی به مراكز قدرت برای خود حاشیه امنیتی ایجاد كنند. جامعه‏ای كه ضعیفان نتوانند حق خود را بستانند جامعه‏ای ذلیل است نه عزیز. جامعه‏ای در نگاه امام حسین (علیه‏السلام) عزیز است كه اوّلاً حدود الهی در آن اجرا شود و ثانیا نسبت به همه اجرا شود نه آنكه حاكمان به دلخواه خود عمل كنند و مردم نیز در برابر قانون‏شكنی حاكمان بی‏تفاوت باشند. به كلام امام حسین(علیه‏السلام) در این باره توجه كنید:

«ای مردم! رسول خدا(صلی‏الله‏علیه‏و‏آله) فرموده است: كسی كه ببیند زمامدار ستمگری را كه محرمات الهی را حلال می‏شمارد و پیمان خدا را می‏شكند و با سنت رسول خدا(صلی‏الله‏علیه‏و‏آله) مخالفت می‏ورزد و رفتارش با بندگان خداوند بر اساس ظلم و گناه می‏باشد و برای تغییر روش چنین زمامدار ستمگری با گفتار یا رفتار اقدام نكند، شایسته است كه خداوند او را به همان جایی ببرد كه آن ستمگر را می‏برد.

آگاه باشید كارگزاران حكومت (بنی‏امیه) پیروی از شیطان را سرلوحه كار خود قرار داده‏اند و پیروی كردن از احكام خداوند را ترك كرده‏اند، فساد را در جامعه علنی كرده رواج می‏دهند و حدود و مقررات دین را اجرا نمی‏كنند، امكانات عمومی را به خود اختصاص داده، حرام خداوند را حلال و حلال خدا را حرام نموده‏اند و من از هر كس شایسته‏ترم كه وضع موجود را تغییر دهم.»(5)

 

"سید محمد مرتضوی"

گروه دین و اندیشه تبیان، هدهدی

.: Weblog Themes By WeblogSkin :.
درباره وبلاگ

نویسندگان
نظر سنجی
نظر خود را در مورد وبلاگ بگویید







صفحات جانبی
آمار سایت
بازدیدهای امروز : نفر
بازدیدهای دیروز : نفر
كل بازدیدها : نفر
بازدید این ماه : نفر
بازدید ماه قبل : نفر
تعداد نویسندگان : عدد
كل مطالب : عدد
آخرین بروز رسانی :
امکانات وب

كد نوحه

كد مداحی



برای نمایش تصاویر منتخب  كلیك كنید